سینتکس روبی

ساختار کلی یک برنامه روبی

سینتکس (Syntax) یعنی قواعد نوشتاری یک زبان. در این مبحث، قوانین نحوی روبی را یاد می‌گیریم.

یک برنامه ساده روبی:

# این یک کامنت است
name = "علی"          # تعریف متغیر
if name == "علی"      # شرط
  puts "سلام علی!"    # اجرا اگر شرط درست باشد
end                   # پایان بلوک

۱. کلمه کلیدی end — مهم‌ترین تفاوت!

در روبی، بلوک‌های کد با کلمه کلیدی end تمام می‌شوند. این جایگزین آکولاد { } در زبان‌های دیگر است.

if 5 > 2
  puts "پنج بزرگ‌تر از دو است!"
end

def greet(name)
  puts "سلام #{name}!"
end

3.times do
  puts "تکرار"
end

۲. تورفتگی (Indentation)

برخلاف پایتون، تورفتگی در روبی اجباری نیست، اما برای خوانایی توصیه می‌شود:

# بدون تورفتگی (کار می‌کند اما زشت!)
if true
puts "سلام"
end

# با تورفتگی (زیبا و خوانا)
if true
  puts "سلام"
end

۳. پایان دستورات

در روبی نیازی به نقطه ویرگول در پایان خط نیست:

# روبی — بدون نقطه ویرگول
name = "علی"
puts name

چند دستور در یک خط

اگر بخواهید چند دستور را در یک خط بنویسید، باید از نقطه ویرگول استفاده کنید:

a = 1; b = 2; c = 3
puts a, b, c

۴. حساسیت به حروف (Case Sensitivity)

روبی به حروف بزرگ و کوچک حساس است:

name = "علی"     # متغیر محلی (حرف کوچک)
Name = "ثابت"    # ثابت (حرف بزرگ)

puts name        # علی
puts Name        # ثابت

۵. قراردادهای نام‌گذاری

۶. بلوک‌های کد

بلوک‌های کد در روبی با do...end یا آکولاد { } نوشته می‌شوند:

# با do...end (برای بلوک‌های چندخطی)
[1, 2, 3].each do |item|
  puts item
end

# با { } (برای بلوک‌های یک‌خطی)
[1, 2, 3].each { |item| puts item }

۷. متدها با علامت سؤال و تعجب

روبی قرارداد جالبی دارد:

• ? در انتهای متد یعنی یک مقدار بولین برمی‌گرداند (مثل empty?)
• ! در انتهای متد یعنی شی را تغییر می‌دهد (مثل upcase!)

name = "ali"
puts name.empty?    # => false
puts name.upcase    # => "ALI" (تغییر نمی‌دهد)
puts name           # => "ali" (تغییر نکرده)
puts name.upcase!   # => "ALI" (تغییر می‌دهد!)
puts name           # => "ALI" (حالا تغییر کرده)

۸. پرانتز — اختیاری در بسیاری از موارد

در روبی، پرانتز در فراخوانی متدها اغلب اختیاری است:

# هر دو یکسان هستند
puts("سلام")
puts "سلام"

# در تعریف متد هم
def greet(name)
  puts "سلام #{name}"
end

greet("علی")
greet "علی"

۹. توضیحات (Comments)

کامنت‌ها با # شروع می‌شوند:

# این یک کامنت است
x = 5  # این هم کامنت است

۱۰. کلمات کلیدی روبی

این کلمات رزرو شده‌اند و نمی‌توانید به‌عنوان نام متغیر استفاده کنید:

BEGIN, END, alias, and, begin, break, case, class, def,
defined?, do, else, elsif, end, ensure, false, for, if, in,
module, next, nil, not, or, redo, rescue, retry, return, self,
super, then, true, undef, unless, until, when, while, yield

خلاصه