متغیرها در پایتون

تعریف متغیر، قوانین نام‌گذاری، تخصیص چندگانه و حذف متغیر در پایتون

متغیر چیست؟

متغیر (Variable) مثل یک جعبه است که یک مقدار را در آن ذخیره می‌کنید. هر متغیر یک نام دارد که با آن به مقدار دسترسی پیدا می‌کنید.

# ساخت یک متغیر
name = "علی"
age = 25

print(name)  # علی
print(age)   # 25

در این مثال:

تعریف متغیر در پایتون

در پایتون نیازی به تعریف نوع متغیر نیست. فقط نام = مقدار بنویسید:

# پایتون خودش نوع را تشخیص می‌دهد
x = 5           # int (عدد صحیح)
y = 3.14        # float (عدد اعشاری)
name = "علی"    # str (رشته)
is_student = True  # bool (بولین)
به این ویژگی «تایپ پویا» (Dynamic Typing) می‌گویند. برخلاف زبان‌هایی مثل C یا Java که باید نوع را مشخص کنید (int x = 5;).

تغییر مقدار متغیر

می‌توانید مقدار متغیر را هر زمان تغییر دهید:

x = 5
print(x)  # 5

x = 10
print(x)  # 10

# حتی می‌توانید نوع را عوض کنید!
x = "حالا رشته شدم"
print(x)  # حالا رشته شدم

قوانین نام‌گذاری متغیر

نام متغیر باید این قوانین را رعایت کند:

قانونمثال درستمثال غلط
با حرف یا _ شروع شودname, _count2name, $price
فقط حرف، عدد و _user_2user-name, user@
حساس به حروفName ≠ name—
کلمات کلیدی ممنوع—if, for, class

سبک‌های نام‌گذاری

سبکمثالکاربرد
snake_caseuser_nameمتغیر و تابع (پیشنهاد پایتون)
PascalCaseUserNameکلاس‌ها
CAMELCaseuserNameدر پایتون کمتر استفاده می‌شود
UPPER_CASEMAX_SIZEثابت‌ها
در پایتون استاندارد (PEP 8)، برای متغیرها و توابع از snake_case استفاده می‌شود: user_name, total_price, is_valid.

تخصیص چندگانه

می‌توانید چند متغیر را در یک خط تعریف کنید:

چند متغیر، چند مقدار

x, y, z = 1, 2, 3
print(x, y, z)  # 1 2 3

name, age, city = "علی", 25, "تهران"
print(name, age, city)

یک مقدار، چند متغیر

a = b = c = 10
print(a, b, c)  # 10 10 10

جابجایی مقادیر (Swap)

x = 5
y = 10

# جابجایی بدون متغیر کمکی!
x, y = y, x

print(x)  # 10
print(y)  # 5
در پایتون برای جابجایی دو متغیر نیازی به متغیر کمکی ندارید — فقط x, y = y, x!

بررسی نوع متغیر

با تابع type() می‌توانید نوع متغیر را ببینید:

x = 5
print(type(x))  # <class 'int'>

y = 3.14
print(type(y))  # <class 'float'>

name = "علی"
print(type(name))  # <class 'str'>

تابع id() — آدرس متغیر

هر شی در پایتون یک شناسه (id) منحصربه‌فرد دارد:

x = 5
print(id(x))  # یک عدد (آدرس در حافظه)

حذف متغیر

با دستور del می‌توانید متغیر را حذف کنید:

x = 5
print(x)  # 5

del x
# print(x)  # ❌ خطا! x دیگر وجود ندارد

ثابت‌ها در پایتون

پایتون ثابت (Constant) واقعی ندارد، اما قرارداداً نام ثابت‌ها را با حروف بزرگ می‌نویسند:

PI = 3.14159
MAX_USERS = 100
DATABASE_URL = "localhost"
این فقط یک قرارداد است — پایتون جلوی تغییر آن‌ها را نمی‌گیرد. اما برنامه‌نویس‌ها می‌دانند که نباید آن‌ها را تغییر دهند.

متغیرهای سراسری و محلی

متغیرها می‌توانند سراسری (Global) یا محلی (Local) باشند:

# متغیر سراسری
message = "من سراسری هستم"

def my_function():
    # متغیر محلی
    local_var = "من محلی هستم"
    print(message)      # ✅ دسترسی به سراسری
    print(local_var)    # ✅ دسترسی به محلی

my_function()
# print(local_var)  # ❌ خطا! خارج از تابع قابل دسترسی نیست

بهترین روش‌ها

خلاصه

عملیاتسینتکس
تعریفx = 5
تغییرx = 10
چندگانهx, y = 1, 2
یکسانx = y = 5
جابجاییx, y = y, x
حذفdel x
نوعtype(x)

این مبحث بخشی از دوره آموزش کامل پایتون است.

ابزارهای مرتبط