انواع داده در پایتون

انواع داده چیست؟

هر مقداری که در پایتون استفاده می‌کنید، یک نوع داده (Data Type) دارد. نوع داده مشخص می‌کند که مقدار چه چیزی است و چه عملیاتی روی آن می‌توان انجام داد.

پایتون به‌طور خودکار نوع داده را تشخیص می‌دهد (تایپ پویا)، اما دانستن انواع داده برای برنامه‌نویسی صحیح ضروری است.

انواع داده اصلی در پایتون

نوع	نام	مثال	توضیح
عدد صحیح	int	42	اعداد بدون اعشار
عدد اعشاری	float	3.14	اعداد با اعشار
عدد مختلط	complex	2+3j	اعداد مختلط ریاضی
رشته	str	"سلام"	متن
بولین	bool	True	درست یا غلط
لیست	list	[1, 2, 3]	مجموعه تغییرپذیر
تاپل	tuple	(1, 2, 3)	مجموعه تغییرناپذیر
دیکشنری	dict	{"k": "v"}	کلید-مقدار
مجموعه	set	{1, 2, 3}	مجموعه بدون تکرار

۱. اعداد (Numbers)

پایتون سه نوع عدد دارد:

# عدد صحیح (int)
x = 42
print(type(x))  # <class 'int'>

# عدد اعشاری (float)
y = 3.14
print(type(y))  # <class 'float'>

# عدد مختلط (complex)
z = 2 + 3j
print(type(z))  # <class 'complex'>

۲. رشته‌ها (Strings)

رشته برای ذخیره متن استفاده می‌شود:

name = "علی"
message = 'سلام دنیا'
multiline = """چند خطی"""

۳. بولین (Boolean)

نوع بولین فقط دو مقدار دارد: True یا False:

is_active = True
is_admin = False

print(is_active)   # True
print(type(is_active))  # <class 'bool'>

۴. لیست (List)

لیست مجموعه‌ای مرتب و تغییرپذیر از مقادیر است:

fruits = ["سیب", "موز", "پرتقال"]
numbers = [1, 2, 3, 4, 5]
mixed = [1, "دو", 3.0, True]

print(fruits[0])  # سیب (ایندکس از صفر)

۵. تاپل (Tuple)

تاپل مثل لیست است اما تغییرناپذیر (بعد از ساخت نمی‌توان تغییر داد):

point = (10, 20)
colors = ("قرمز", "سبز", "آبی")

print(point[0])  # 10
# point[0] = 5  # ❌ خطا! تاپل تغییرناپذیر است

۶. دیکشنری (Dictionary)

دیکشنری ذخیره‌کننده جفت‌های کلید-مقدار است:

person = {
    "name": "علی",
    "age": 25,
    "city": "تهران"
}

print(person["name"])  # علی
print(person["age"])   # 25

۷. مجموعه (Set)

مجموعه، مجموعه‌ای بدون ترتیب و بدون تکرار است:

numbers = {1, 2, 3, 3, 2, 1}
print(numbers)  # {1, 2, 3} — تکرارها حذف می‌شوند

بررسی نوع داده

با تابع type() نوع هر مقدار را می‌توانید ببینید:

print(type(42))        # <class 'int'>
print(type("سلام"))    # <class 'str'>
print(type([1, 2]))    # <class 'list'>
print(type(True))      # <class 'bool'>

تبدیل نوع (Type Conversion)

می‌توانید یک نوع را به نوع دیگر تبدیل کنید:

# int به str
x = str(42)       # "42"

# str به int
y = int("100")    # 100

# int به float
z = float(5)      # 5.0

# list به tuple
t = tuple([1, 2, 3])  # (1, 2, 3)

دسته‌بندی انواع داده

دسته	انواع
اعداد	int, float, complex
متنی	str
منطقی	bool
دنباله‌ای (Sequence)	list, tuple, range
نگاشت (Mapping)	dict
مجموعه‌ای (Set)	set, frozenset
هیچ	NoneType (None)

مقدار None

None نشان‌دهنده «هیچ مقدار» یا «خالی» است:

result = None
print(result)        # None
print(type(result))  # <class 'NoneType'>

خلاصه

• پایتون انواع داده متنوعی دارد: عدد، رشته، بولین، لیست، تاپل، دیکشنری، مجموعه
• type() نوع داده را نشان می‌دهد
• می‌توان انواع را به هم تبدیل کرد (تبدیل نوع)
• پایتون نوع را خودکار تشخیص می‌دهد (تایپ پویا)