پارامترهای value و var

دو روش پاس دادن

وقتی رویه‌ای صدا می‌زنید، آرگومان‌ها به دو شکل منتقل می‌شوند:

• با مقدار (by value): یک کپی از مقدار فرستاده می‌شود — تغییرش روی اصل اثر ندارد
• با مرجع (by reference — var): خودِ متغیر فرستاده می‌شود — تغییرش روی اصل اثر می‌گذارد!

پیش‌فرض: با مقدار (کپی)

program ByValue;

procedure TryChange(x: integer);
begin
  x := 100;    { فقط کپی تغییر می‌کند }
  writeln('داخل رویه: x = ', x);
end;

var n: integer;
begin
  n := 5;
  TryChange(n);
  writeln('بعد از رویه: n = ', n);   { هنوز 5! }
end.

با var: خودِ متغیر

program ByRef;

procedure ReallyChange(var x: integer);
begin
  x := 100;    { خود متغیر تغییر می‌کند! }
  writeln('داخل رویه: x = ', x);
end;

var n: integer;
begin
  n := 5;
  ReallyChange(n);
  writeln('بعد از رویه: n = ', n);   { 100! }
end.

کاربرد کلاسیک: رویه‌ای که چند خروجی دارد

تابع فقط یک مقدار برمی‌گرداند — اما با var می‌توانید چند مقدار «بیرون» بفرستید:

program Divide;

procedure DivMod(a, b: integer; var q, r: integer);
begin
  q := a div b;
  r := a mod b;
end;

var quotient, remainder: integer;
begin
  DivMod(17, 5, quotient, remainder);
  writeln('17 / 5 -> quotient=', quotient, ', remainder=', remainder);
end.

کاربرد کلاسیک: Swap

program SwapDemo;

procedure Swap(var a, b: integer);
var temp: integer;
begin
  temp := a;
  a := b;
  b := temp;
end;

var x, y: integer;
begin
  x := 10;
  y := 20;
  writeln('Before: x=', x, ' y=', y);
  Swap(x, y);
  writeln('After:  x=', x, ' y=', y);
end.

قواعد var

• آرگومان var حتماً باید متغیر باشد — عدد یا عبارت نمی‌شود: Swap(x, 5) ❌
• نوع باید دقیقاً یکی باشد
• برای آرایه‌های بزرگ، var سریع‌تر است (کپی نمی‌شود)

کدام را کِی؟

خلاصه

• پیش‌فرض = کپی (ایمن، بدون عارضه جانبی)
• var = خود متغیر (تغییر اصل)
• var فقط متغیر می‌پذیرد
• الگوی «چند خروجی» = پارامترهای var