نصب و راهاندازی
نصب Free Pascal و Lazarus، آشنایی با محیط کامپایل و اجرای برنامه در آزمایشگاه آنلاین.
سه راه برای شروع
برای نوشتن و اجرای کد پاسکال سه گزینه دارید:
- آزمایشگاه آنلاین لرنینگ سیتی — بدون نصب، مستقیم در مرورگر (پیشنهاد ما برای این دوره)
- Free Pascal (FPC) — کامپایلر رسمی، نصب روی سیستم خودتان
- Lazarus IDE — محیط کامل با طراحی رابط گرافیکی
راه ۱: آزمایشگاه آنلاین (سادهترین راه)
در آزمایشگاه پاسکال لرنینگ سیتی، کد خود را بنویسید و دکمه «اجرا» را بزنید. همین!
- نیازی به نصب نیست — همهچیز در مرورگر اجرا میشود
- خطاها با پیام فارسی نمایش داده میشوند
- قابلیت تمام صفحه برای تمرین راحتتر
برای تمام تمرینهای این دوره، آزمایشگاه آنلاین کافی است. اما اگر میخواهید حرفهایتر کار کنید، راههای بعدی را هم بخوانید.
راه ۲: نصب Free Pascal
ویندوز
- به سایت
fpc.orgبروید یا در جستجو بنویسید «Free Pascal download» - نسخه ویندوز (۳۲ یا ۶۴ بیتی) را دانلود کنید
- نصبکننده را اجرا کنید و مراحل را Next کنید
- برای تست، در خط فرمان تایپ کنید:
fpc hello.pas
لینوکس (دبیان/اوبونتو)
sudo apt install fpc
مک
brew install fpc
راه ۳: نصب Lazarus IDE
Lazarus یک محیط توسعه کامل (IDE) برای Free Pascal است — معادل رایگان Delphi. با Lazarus میتوانید:
- کد بنویسید با هایلایت رنگی و تکمیل خودکار
- برنامهها را با یک کلیک کامپایل و اجرا کنید
- رابط گرافیکی (دکمه، فرم، منو) بکشید و بیندازید
از lazarus-ide.org دانلود کنید — برای ویندوز، لینوکس و مک موجود است.
ساختار یک فایل پاسکال
فایلهای پاسکال معمولاً پسوند .pas دارند. یک فایل ساده:
program MyFirst; { اسم برنامه }
begin { شروع دستورات }
writeln('Hello'); { دستور چاپ }
end. { پایان برنامه — نقطه فراموش نشود! }
کامپایل در خط فرمان
اگر FPC نصب کردهاید:
fpc hello.pas
این دستور فایل اجرایی hello.exe (ویندوز) یا hello (لینوکس) میسازد. سپس اجرایش کنید:
./hello { لینوکس/مک }
hello.exe { ویندوز }
کامپایل یعنی تبدیل کد شما (متن خوانا) به زبان ماشین (دستورات پردازنده). پاسکال یک زبان کامپایلری است — برخلاف پایتون که مفسرى است. به همین دلیل برنامههای پاسکال بسیار سریع اجرا میشوند.
خلاصه
- سریعترین راه شروع: آزمایشگاه آنلاین
- برای کار جدی: Free Pascal + Lazarus
- فایلهای پاسکال پسوند
.pasدارند - کامپایل با دستور
fpcانجام میشود
این مبحث بخشی از دوره آموزش کامل پاسکال است.