ثابت‌ها (Constants)

ثابت چیست؟

ثابت (Constant) مثل متغیر است با این تفاوت که یک بار مقدار می‌گیرد و دیگر تغییر نمی‌کند. برای مقادیر ثابت برنامه مثل نرخ مالیات، π، حداکثر ظرفیت و... استفاده می‌شود.

تعریف با const

program ConstDemo;
const
  Pi2 = 3.14159;
  MaxStudents = 30;
  SchoolName = 'لرنینگ سیتی';
  TaxRate = 0.09;
begin
  writeln(SchoolName);
  writeln('Max students: ', MaxStudents);
end.

چرا ثابت بهتر از عدد خام است؟

این کد را ببینید:

{ ❌ بد — عدد جادویی! }
total := price - price * 0.09;
if count > 30 then writeln('کلاس پر است');

عدد 0.09 چیست؟ ۳۰ از کجا آمده؟ اگر نرخ مالیات عوض شود، باید کل برنامه را بگردید!

{ ✅ خوب — ثابت نام‌دار }
const
  TaxRate = 0.09;
  MaxStudents = 30;
begin
  total := price - price * TaxRate;
  if count > MaxStudents then writeln('کلاس پر است');
end;

مزایای ثابت‌ها

• خوانایی: TaxRate از 0.09 گویاتر است
• تغییر آسان: یک جا عوض کنید، همه‌جا اعمال می‌شود
• ایمنی: کامپایلر اجازه تغییرش را نمی‌دهد — اشتباهی خراب نمی‌شود

ثابت‌های محاسبه‌شده

مقدار ثابت می‌تواند از ثابت‌های دیگر محاسبه شود:

const
  Width = 100;
  Height = 50;
  Area = Width * Height;      { 5000 — در زمان کامپایل }
  HalfArea = Area div 2;      { 2500 }
begin
  writeln(Area, ' ', HalfArea);
end;

ثابت‌های داخلی پاسکال

خلاصه

• ثابت = مقدار تغییرناپذیر با اسم
• با const و = تعریف می‌شود
• به جای «اعداد جادویی» همیشه ثابت نام‌دار استفاده کنید