ساختارهای خطی و غیرخطی

دسته‌بندی کامل ساختارهای داده خطی و غیرخطی، مقایسه ساختاری و کاربرد هر کدام با مثال‌های ملموس

دو خانواده بزرگ ساختار داده

قبل از ورود به جزئیات، تصویر کلی دسته‌بندی ساختارهای داده را ببینیم. این نقشه ذهنی در کل دوره همراهتان است.

عناصر پشت سر هم و هر عنصر (به‌جز اول و آخر) دقیقاً یک قبله و یک بعدله دارد:

خانه‌های پشت‌سرهم حافظه؛ دسترسی با اندیس فوری است. مثل ردیف صندلی‌های سینما: با شماره صندلی مستقیم می‌روید.

گره‌هایی که هر کدام آدرس بعدی را نگه می‌دارند. مثل گنجینه: هر برگه می‌گوید سرنخ بعدی کجاست. باید از اول بروید!

بشقاب‌های روی هم: فقط از بالا بردارید و فقط روی بالا بگذارید (LIFO — آخرین وارد، اولین خارج).

صف نانوایی: اول آمده، اول نان می‌گیرد (FIFO — اولین وارد، اولین خارج).

عناصر سلسله‌مراتبی یا شبکه‌ای چیده می‌شوند؛ یک عنصر می‌تواند به چند عنصر وصل باشد:

سلسله‌مراتب از بالا (ریشه) به پایین (برگ‌ها). مثل نمودار سازمانی شرکت یا ساختار پوشه‌های کامپیوتر.

شبکه‌ای از گره‌ها و اتصالات. مثل نقشه شهرها و جاده‌ها یا شبکه دوستان در اینستاگرام.

ساختار	نوع	ترتیب	مثال واقعی
آرایه	خطی	اندیس‌دار	صندلی سینما
لیست پیوندی	خطی	زنجیره‌ای	گنجینه سرنخ‌ها
پشته	خطی	LIFO	بشقاب‌های روی هم
صف	خطی	FIFO	صف نانوایی
درخت	غیرخطی	سلسله‌مراتبی	نمودار سازمانی
گراف	غیرخطی	شبکه‌ای	نقشه جاده‌ها

نکته: پشته و صف را می‌توان با آرایه یا لیست پیوندی ساخت! آن‌ها «قرارداد رفتاری» هستند (LIFO/FIFO) نه ساختار فیزیکی خاص.